یکشنبه, 08 ارديبهشت 1398 ساعت 22:14

جبران سیل-1

این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)

راه کارهای پیشنهادی برای کاهش و جبران خسارت کشاورزی پس از سیل (قسمت اول-باغات)

بدون شک سیلاب به­ عنوان یک بلای طبیعی شناخته شده است، ولی در عمل سیلاب هم از نظر تلفات جانی و هم از نظر خسارات مالی مهیب‌ترین بلای طبیعی در جهان محسوب می‌شود.

بهترین استراتژی در برخورد با تنش سیلاب، به حداقل رساندن میزان تنش وارده و فراهم کردن زمینه برای برگشت به شرایط طبیعی و رفع یا بهبود مشکلات ایجاد شده در بخش­های مختلف آسیب دیده است.

توصیه‌­های کاربردی پس از وقوع سیل در حوزه­‌های مختلف

باغات و مزارع

یکی از مهمترین بخشهایی که عمدتا در هنگام وقوع سیل سهم زیادی از خسارت را تحمل می کند، خسارت وارده به مراکز تولید محصولات کشاورزی (مزارع وباغات) است.

با توجه به شرائط طبیعی (جفرافیایی - اقلیمی) کشور،تولید اکثر محصولات کشاورزی و باغبانی حتی در شرائط طبیعی یکی از پر مخاطره ترین نوع فعالیتهای اقتصادی محسوب می شود. میزان مخاطرات اثرگذار بر فعالیتهای کشاورزی و باغداری زمانی روشن تر می شود که بدانیم کشور ما به عنوان دهمین کشور بلاخیز دنیا شناخته شده و از حدود 40 نوع بلیه طبیعی که در دنیا به ثبت رسیده است، 31 نوع آن در ایران رخ می دهد که یکی از این خطرات ریسکی کمبود و پراکنش نامناسب بارندگی و بروز خشکسالی و به دنبال آن، وقوع بارشهای سنگین و رگباری و ایجاد سیل است.

مقابله با آثار ناشی از سیل در بخش باغبانی:

الف -دستورالعمل خاک و آبی و تغذیه گیاه:

  • مهمترین عامل خسارت‌زا در گونه های گیاهی و درختان در شرایط ماندابی، کاهش میزان اکسیژن ناشی از پر شدن حفره‌های خاک با آب در منطقه ریشه می باشد که می بایست با اعمال روشهای مختلف از بین برود. لذا اولین اقدام، فراهم نمودن شرایطی است که هر چه سریعتر آبهای مانداب شده در سطح زمین تخلیه و هدایت شوند.
  • آب گرفتگی طولانی در اراضی پست و با خاک سنگین به وقوع می پیوندد و در اراضی سبک و شیبدار معمولاً تخلیه آب به راحتی صورت می گیرد.
  • تخلیه آب می‌تواند به روش های مختلف بر حسب امکانات موجود صورت گیرد. ایجاد شرایط ماندابی موجب خزان درختان سبز یا دایم برگ مانند مرکبات یا زیتون می شود و در صورت طولانی شدن شرایط غرقابی به بیش از 72 ساعت می تواند خزان شدید را القا نماید.
  • کند و کوب و شخم بین ردیف ها (با استفاده از تیلرهای مخصوص) در خشک شدن خاک و تخلیه سریع رطوبت اشباع از پای درختان بسیار موثر است و موجب کاهش تجمع هورمون اتیلن در ریشه ها و زردی درخت می شود.
  • در صورتی که امکان شخم نباشد، می توان با حفر کانال و یا گودال هایی در پای درخت، آب جمع شده در ناحیه ریشه ها را تخلیه نمود. برای این کار می­توان با استفاده از پمپ­های کف کش، شرایط نشست آب را فراهم و پس از آن با ایجاد کانال­های زهکش بین ردیفهای درختان، اقدام به خروج آب اضافی بین ذرات خاک کرد.
  • بر اساس این گزارش خالی کردن رسوبات سیلابی از پای طوقه درختان بسیار مهم و حیاتی است و موجب جلوگیری از خفگی ریشه و جلوگیری از شیوع بیماریهای نظیر فیتوفترا و فوزاریوم می شود. این گروه از قارچها در شرائط اشباع ونیمه اشباع خاک فعالیتشان بیشتر می شود.
  • تخلیه و خارج کردن رسوبات گل و لای ناشی از سیلاب ها که دارای بافت سنگین می باشند، بسیار مهم است، زیرا موجب خفگی ریشه های درخت می شود.
  • اگر چه رسوبات سیلابی غنی و حاصلخیز کننده خاک هستند، اما بایستی توجه داشت که رسوبات؛ طوقه درختان را نپوشانند، چرا که موجب خسارت به درختان می شوند.
  • در توصیه‌های در باغات در اراضی شیبدار بروز سیلابهای تند موجب شستشوی شدید و از بین رفتن لایه سطحی مهم خاک شده و لازم است پس از بررسی باغداران نسبت به خاک دهی و کوددهی لایه از بین رفته سریعا اقدام نمایند، چرا که موجب صدمه به ریشه شده و در هوای گرم تابستان درختان به خشکی بسیار حساس می شوند.
  • در اراضی پست و با خاک سنگین آب گرفتگی طولانی به وقوع می پیوندد.
  • برای تخلیه سریع تر ماندآب میتوان از شخم بین ردیف استفاده نمود.
  • در این گزارش تاکید شده است، ماندآبی و غرقابی برای بیش از 72 ساعت می تواند خزان شدید درختان سبز یا دایم برگ مانند مرکبات یا زیتون را ایجاد نماید.
  • شخم بین ردیف ها (با استفاده از تیلرهای مخصوص) موجب کاهش تجمع هورمون اتیلن در ریشه ها و زردی درخت می شود.می‌توان با حفر کانال­های زهکش و یا گودال هایی در اطراف درخت، آب جمع شده در ناحیه ریشه ها را تخلیه نمود.
  • با استفاده از پمپ­های کف کش می­توان  شرایط نشست آب در باغات و مزارع را فراهم کرد.
  • خالی کردن رسوبات سیلابی از پای طوقه درختان بسیار مهم است و موجب جلوگیری از خفگی ریشه و جلوگیری از شیوع بیماریهایی نظیر فیتوفترا و فوزاریوم می شود.
  • رسوبات سیلابی غنی و حاصلخیز کننده خاک هستند، اما بایستی توجه داشت که این رسوبات با پوشاندن طوقه درختان موجب خسارت نشوند.
  • در باغات در اراضی شیبدار بروز سیلابهای تند موجب شستشو و از بین رفتن لایه سطحی مهم خاک شده، لذا لازم است خاک دهی و کوددهی صورت گیرد.
  • ماندآب سبب کاهش میزان اکسیژن ناشی از پر شدن حفره های خاک در منطقه ریشه می باشد، لذا هر چه سریعتر می بایست با روشهای مختلف تخلیه شود.
  • پس از فراهم شدن شرایط تعادل، نظر به اینکه گل و لای و مواد آبرفتی حاصل از سیلاب عمدتاً مواد حاصلخیزی است، می توان از آن برای اصلاح خاک باغ در ترکیب با ماسه اقدام نمود (در این رابطه، انجام مشاوره با کارشناسان توصیه می­گردد).
  • درختان دایم برگ و همیشه سبز مانند مرکبات و زیتون حساس به شرایط ماندابی می باشند، اما درختان خرما مقاومت بیشتری به شرایط ماندابی دارند، با این حال بهتر است به مدت طولانی در شرایط غرقاب نباشند. درختان نخل حساس به تجمع رسوبات در پای طوقه نیستند و اگر عوارض سطح باغ اجازه دهد خاکدهی نخل ها (استفاده از رسوبات سیلابی) باعث ریشه زایی از تنه شده و درخت را تقویت می نماید.
  • برداشتن تنه و شاخه های خشک، شکسته و بیمار از سطح باغ و درختان. لازم به ذکر است که شاخه هایی که برگهای خود را از دست داده اند، لزوماً مرده نیستند و تا زمانی که هنوز سبز و قابل انعطاف هستند، قابلیت زنده ماندن و تولید را دارند. 

پرهیز از هر گونه هرس تا رسیدن به شرائط تعادل

  • ایجاد سوراخهایی در اطراف درخت به منظور هوارسانی بیشتر به ریشه ها با استفاه از کمترین میزان فشردگی باغ (استفاده از ماشین آلات به جهت فشردگی خاک به حداقل میزان برسد)
  • پاک کردن گل و لای از سطح شاخه ها و برگ درختان و ایجاد شرایط تهویه برای فتوسنتز و تنفس بهتر درختان
    حتی الامکان از تردد ماشین آلات یا ادوات سنگین مانند تراکتور در سطح باغ خودداری شود، زیرا باعث کوبیدگی خاک و کاهش میزان هوای خاک می‌شود.
  • پوست درختان آسیب دیده شستشو و با مواد قارچ کش ضدعفونی و با چسب پیوند ترمیم گردد.
    نسبت به شستشوی بخش‌هایی از درختان که گرفتار گل و لای سیل شدند اقدام و برای کنترل بیماری‌ها و با کارشناسان حفظ نباتات مشورت شود.

به تعویق انداختن انجام عملیات خاک ورزی تا رسیدن به مرحله رطوبتی ظرفیت مزرعه

  • برای به حداقل رساندن خسارات در درختان با ارزش اقتصادی بالا و سودمند، می بایست مراقبت های ویژه و رسیدگی همه جانبه از یک تا سه سال پس از دوره و شرایط ماندابی اعمال شود.
  • در نهایت پس از اعمال روشهای فوق برخی درختان بسته به میزان خسارت وارده به آنها در عرض یکسال بهبود می یابند و در غیر این­صورت و عدم ترمیم درختان، می بایست نسبت به عوارض ثانویه مانند حساس شدن در برابر قارچ­ها، باکتری ها و حمله حشرات به خصوص چوبخواران، مراقبت های لازم اتخاذ شود.
  • انجام محلول پاشی نیاز به 5 تا 7 روز غیر بارانی دارد، لذا به پیش بینی های هواشناسی برای محلولپاشی هر ترکیب تقویتی بر روی محصولات توجه شود.
  • در صورت خزان و برگ ریزی درختان می توانید برای کمک به برگ زایی مجدد درخت از محلول پاشی در صورت دسترسی به ترکیب فسفات پتاسیم که خاصیت قارچی کشی نیز دارد، می توان از ترکیب منو پتاسیم فسفات (MKP) استفاده نمود.
  • با توجه به غیر فعال شدن ریشه ها در شرایط غرقابی، برای حفظ جوانه های باز نشده، محلول پاشی فروت ست بر روی درختان خارج شده از شرایط غرقاب که جوانه های آنها باز نشده است، انجام شود.
  • از کودهای بیولوژیک حاوی باکتری های زودوموناس پوتیدا به منظور افزایش ریشه دهی درختان و کنترل ترشح اتیلن که منجر به خزان و زردبرگی گیاه در شرایط غرقاب می شود، در پای درختان بر اساس دستورالعمل مصرف شرکت سازنده استفاده شود.
  • متأسفانه درختانی که ضعیف هستند و ذخیره غذایی کافی ندارند، در بهار زود بیدار می شوند. درختانی که زود بیدار شده و گرفتار سیل و آب گرفتگی شده اند، به شدت ضعیف بوده و می بایستی پس از خارج شدن از شرایط غرقاب نسبت به کوددهی و تقویت آنها اقدام نمود. محلول پاشی بند 13 در مورد آنها بایستی انجام شود. در صورتی­که ریشه ها پوسیده باشند، می بایست نسبت به مصرف قارچ کش موثر برای کنترل پوسیدگی های خاکزاد اقدام نمود.
  • در مناطقی که باغات دچار آبگرفتگی و تنش اکسیژن در محیط ریشه شده اند باید به خاطر داشت که وجود اتیلن ترشح شده توسط ریشه در گیاه موجب ایجاد لایه جداشونده در برگ­ها و میوه ها می گردد که به ریزش برگ و میوه منجر می شود. لذا در استفاده از سموم مورد استفاده و درصد مواد تقویتی بسیار باید دقت کرد. .
محتوای بیشتر در این بخش: « اثرسیل برخاک‌ کود مرغی ارگانیک »